Ayrıntılı menü: içerik, alerjen ve kalori bilgisi

Bu kural nereden çıktı?

Kural Resmî Gazete'de yayımlanan yeni bir yönetmelik değil. Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü'nün Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu'nun 10 Mart 2026 tarihli 2. revizyonuyla geldi. Yönetmelik, gıda işletmecilerinin bu kılavuzlara da uymak zorunda olduğunu söylüyor (md. 48/3); kılavuz bu yolla bağlayıcı.

Kimleri kapsıyor?

Kılavuz "toplu tüketim yeri" için geçerli. Yönetmelikteki tanım:

"Gıdanın tüketime hazır hale getirildiği ve tüketilmek üzere son tüketiciye sunulduğu; mobil araçlar veya sabit veya hareketli tezgahlar da dahil olmak üzere hazır yemek hizmeti veren restoranlar, kantinler, okullar ve hastaneler gibi işletmeler."Gıda Etiketleme Yönetmeliği md. 4/1-çç

Menüde neler olmalı?

• İçerik (bileşenler): yemeğin içinde neler olduğu (md. 41.3).
• Enerji (kalori): bir porsiyonun toplam kalorisi; her bileşen için ayrı değer gerekmiyor.
• Alerjen, alkol ve domuz kaynaklı bileşen: yemeğin adıyla birlikte ve öne çıkarılarak (punto, yazı stili ya da arka plan rengiyle) gösterilir (md. 41.5).
• Online satış: paket servis ve internetten siparişte içerik ve kalori bilgisi satın alma aşamasında verilir (md. 43.5).

14 alerjen

Yönetmeliğin Ek-1'inde sayılan ve toplu tüketim yerlerinde 2020'den beri belirtilmesi gereken gruplar:

1. Gluten içeren tahıllar (buğday, çavdar, arpa, yulaf…)
2. Kabuklular ve ürünleri
3. Yumurta ve ürünleri
4. Balık ve ürünleri
5. Yer fıstığı ve ürünleri
6. Soya fasulyesi ve ürünleri
7. Süt ve süt ürünleri (laktoz dahil)
8. Sert kabuklu meyveler (badem, fındık, ceviz, kaju, antep fıstığı…)
9. Kereviz ve ürünleri
10. Hardal ve ürünleri
11. Susam tohumu ve ürünleri
12. Kükürt dioksit ve sülfitler (10 mg/kg ya da 10 mg/L üzeri)
13. Acı bakla ve ürünleri
14. Yumuşakçalar ve ürünleri

Bunlara ek olarak alkol ve domuzdan elde edilen bileşenler de ayrıca vurgulanarak belirtilmeli.

Bilgi nasıl sunulur?

Kılavuz birden fazla yol tanıyor: menü, yazı tahtası, broşür, karekod, dijital ekran ve benzerleri. Bilgiyi QR ile veriyorsanız ek bir şart var:

"…'bu bilgiye karekodla ulaşabileceğine ve karekod okutacak cihazı olmayan tüketiciler için talep edilmesi halinde bu bilginin sunulacağına' dair, tüketicinin kolayca görebileceği bir yerde yazılı bilgilendirme yapılmalıdır."Gıda Etiketleme Kılavuzu, Revizyon 002, md. 41.4

Örnek not ve QR kullanırken dikkat edilecekler için QR menü zorunlu mu? rehberine bakın.

Kalori nasıl hesaplanır?

Kılavuzdaki örnek, tarifteki bileşenlerin miktarlarını ve ortalama enerji değerlerini kullanarak bir porsiyonun toplam kalorisini hesaplıyor. Pratikte:

1. Her yemeğin standart tarifini ve bir porsiyondaki gramajları yazın.
2. Bileşenlerin 100 gramdaki ortalama enerji değerlerini güvenilir bir kaynaktan alın.
3. Porsiyondaki miktarlarla çarpıp toplayın; menüde porsiyonun toplam kalorisini gösterin.
4. Tarif değişirse kaloriyi de güncelleyin.

Hesabı bir diyetisyen ya da gıda mühendisiyle yapmak hata riskini azaltır.

QR Menü'de nasıl yapılır?

QR Menü'de her ürünün detayında bu bilgiler için ayrı alanlar var:

• İçindekiler: serbest metin; misafir ürün detayında görür.
• Kalori: porsiyon başına kcal.
• Alerjen ve içerik uyarıları: Ek-1'deki 14 grup ile alkol ve domuz kaynaklı bileşen için işaretler. Menüde içindekilerden ayrı, öne çıkan etiketler olarak görünür.
• 12 dil: alerjen etiketleri misafirin seçtiği dilde gösterilir.
• Yapay zekâ alerjen analizi: ürün adı, açıklaması ve içindekilerden olası alerjenleri önerir; siz onaylayana kadar menüde görünmez.